Recensie Gelderlander; Door Josée Gruwel

Voor de pauze vraag je je af waar je in bent beland. Want er is een vrouw, Jo, ongeneeslijk ziek en zij, haar man en vrienden maken van een gezellig avondje een regelrechte mislukking. Door keiharde confrontaties onder elkaar, die de wanhoop van een dodemanshuishouding niet uit de weg gaan.

Maar na de pauze weet je wat Edward Albee beoog. Dan wordt de vraag ‘’wie ben je in een situatie van leven en door’’ als een wonderlijke waaier ontvouwen. Edward Albee, Amerikaans toneelschrijver, schreef ‘’De dame uit de provincie’’ in 1977. Maar de –soms absurdistische, maar vaak ook realistische – teksten en de visie achter het verhaal zijn springlevend. Want wat doe je in een situatie waarin je vrouw gaat sterven? Wat interesseert je nog? Van wie hou je nog? Wat en wie geloof je nog? Albee confronteert het publiek, dat door de spelers ook rechtstreeks betrokken wordt, meedogenloos. Voor de pauze beland je aanvankelijk in een chaotische vriendenwereld, waar je eigenlijk geen deelgenoot van wilt zijn. En als de vrienden weg zijn slaat een stille intimiteit toe. En ook die wil je in deze situatie liever niet zien omdat die knap confronteert. Maar na de pauze wil je niet meer weg. Want dan brengen twee onbekende personen (die in mijn beleving de dood en een engel die de gestorven moeder van de terminale vrouw voorstellen) een prachtig evenwicht in de situatie. Een situatie waarin ieder personage en ook het publiek teruggeworpen wordt op zichzelf. Waarin de dood in levende lijve op ieders pad komt en onverbiddelijk is. Waarin een lieve engel harmonie brengt. Dood en engel zorgen ervoor dat de vrouw uiteindelijk met begeleiding rustig kan sterven.

Martijn Banning speelt als Sam intens de wanhopige echtgenoot. Jannie Nijland laat zonder scrupules het beeld van een terminale vrouw zien. Gonnie Ente, Marcel de Lange, Esther van Loo en Jack van Liesdonk spelen met verve de vurige vrienden. Maar vooral chapeau voor Susan Smink. Als de moeder van Jo brengt ze als een waarachtige, prachtig geklede engel een extra dimensie toe. Volkomen uitgebalanceerd qua timing in uitspraak en uitstraling beheerst ze, samen met Willem Kool als de onverbiddelijke dood – die bijna nooit slaapt – het spel. Ze leiden het samen naar een harmonieus, verademend, rustig einde van de doodzieke vrouw. Respect voor het onderwerp laat het gezelschap zien door doordachte kleding van de personages en efficiënte, doelmatige decorstukken en attributen. Subtiel klinkt bij begin en einde muziek.